Pokaż menu

Choroba kociego pazura

Choroba kociego pazura (ang. cat-scratch fever, cat-scratch disease) inaczej – gorączka kociego pazura, jest bakteryjną chorobą odzwierzęcą wywołaną przez Gram-ujemne bakterie Bartonella henselae, rzadko Bartonella clarridgeiae. Choroba jest podostrym lub przewlekłym miejscowym stanem zapalnym węzłów chłonnych, który występuje po zakażeniu skóry, oczu lub błony śluzowej. Choroba kociego pazura po raz pierwszy została opisana w 1889 r. przez Henri Parinauda. Człowiek najczęściej ulega zakażeniu po zadrapaniu przez zwierzę-nosiciela, przede wszystkim przez młode koty. Początkowo choroba przebiega bezobjawowo lub tylko z objawami miejscowymi w postaci grudki zapalnej z zaczerwienieniem. Następnie dochodzi do powiększenia węzła chłonnego, który zbiera chłonkę z miejsca wniknięcia drobnoustroju. Węzeł chłonny może zropieć, może też dojść do przebicia i samoistnej ewakuacji treści ropnej. U części zakażonych osób po kilku tygodniach pojawia się gorączka i powiększenie węzłów chłonnych, wątroby i śledziony, ewentualnie inne objawy chorobowe, takie jak bóle głowy, pleców, podbrzusza i zmęczenie. Choroba kociego pazura występuje na całym świecie, ale jest częstsza w krajach o klimacie ciepłym i wilgotnym. W krajach o klimacie umiarkowanym, takich jak Polska, choroba częściej występuje jesienią i zimą – większość przypadków jest rozpoznawana od września do stycznia. Chorują najczęściej dzieci w wieku do 15 lat. W USA częstość występowania choroby kociego pazura wynosi 9,3 na 100 tys. osób populacji ogólnej i rocznie około 1000 chorych jest hospitalizowanych z jej powodu. Koty bez objawów choroby mogą być przewlekłymi nosicielami bakterii wywołujących chorobę, natomiast pchły przenoszą chorobę pomiędzy kotami.

Objawy i przebieg choroby

Pierwszym objawem choroby kociego pazura jest grudka lub krosta w miejscu zadrapania, która poprzedza powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Powiększenie węzłów następuje po 1–6 tygodniach od zakażenia i początkowo dotyczy węzła pojedynczego, najbliższego okolicy zakażenia, ale u około 20% chorych powiększone są liczne węzły chłonne, co może być widoczne tylko w badaniu USG. Średnica większości powiększonych węzłów chłonnych wynosi do 5 cm i są one tkliwe. Najczęściej powiększone są węzły na szyi, pod pachami, w pachwinach, podżuchwowe, w dole łokciowym lub wewnątrzbrzuszne. Chorzy zwykle nie gorączkują lub mają podwyższoną temperaturę, która tylko u co 10. chorego przekracza 39°C. Około 10–30% węzłów chłonnych ulega zropieniu, większość zmniejsza się do prawidłowej wielkości w ciągu 2–6 miesięcy. Postacią nietypową, występującą u części chorych, jest zakażenie rozsiane, które charakteryzuje się ziarniniakami wątroby i śledziony, zajęciem ośrodkowego układu nerwowego przebiegającym z encefalopatią, czasami drgawkami i zmianami w kościach. Do innych postaci klinicznych choroby kociego pazura należą: zespół oczno-węzłowy Parinauda, czyli ziarniniak spojówkowy z powiększeniem węzłów przedusznych po tej samej stronie, zapalenie wsierdzia, zapalenia siatkówki i nerwu wzrokowego lub przedłużająca się gorączka o niejasnej przyczynie. Wymienionym postaciom klinicznym mogą towarzyszyć objawy ogólne: osłabienie, zmęczenie, bóle głowy, brak apetytu, spadek masy ciała, ponadto bóle gardła i powiększenie obwodowych węzłów chłonnych. U osoby z zaburzeniami odporności mogą rozwinąć się cięższe postaci zakażenia.

Powikłania

Do najczęstszych powikłań choroby należą: zropienie węzła chłonnego z wytworzeniem przetoki, a z powikłań narządowych: zajęcie oka, czyli zespół Parinauda (najczęstsza postać atypowa choroby kociego pazura), zajęcie siatkówki, które może prowadzić do ślepoty i zapalenie mózgu, które może przebiegać z drgawkami. Do rzadkich powikłań należą zajęcie kości i zapalenie wsierdzia.

Diagnozowanie

Na rozpoznanie choroby kociego pazura zwykle naprowadza wywiad, wskazujący na kontakt z młodymi kotami. W badaniu lekarz zwraca uwagę na powiększone węzły chłonne i stara się odnaleźć zmianę pierwotną położoną na skórze okolicy drenowanej przez powiększony węzeł chłonny. Rozpoznanie choroby kociego pazura potwierdzają badania serologiczne. Najczęściej używa się odczynów immunofluorescencji lub ELISA – miano >1:64 wskazuje na świeże zakażenie. Badanie histologiczne węzłów chłonnych nie jest potrzebne. Jeżeli węzeł pobrano ze względu na konieczność wykluczenia choroby rozrostowej, stwierdza się odczyn zapalny z ziarniniakami i ogniskami martwicy. Wykonanie posiewu bakterii Batronella henselae jest technicznie bardzo trudne. USG i inne badania obrazowe uwidaczniają powiększone hipoechogeniczne węzły chłonne ze zwiększonym unaczynieniem. W badaniu USG u około 30% chorych przy braku dolegliwości brzusznych mogą być również widoczne hipoechogeniczne guzki w wątrobie i śledzionie.

Leczenie

Leczenie ostrego zakażenia Bartonella henselae polega na podawaniu antybiotyku – azytromycyny – co zwykle prowadzi do szybkiego zmniejszenia węzłów chłonnych. Leczenie miejscowe polega na stosowaniu wilgotnych gorących okładów na powiększone węzły chłonne. Zropiałe węzły w pojedynczych przypadkach wymagają nakłucia i opróżnienia z ropy za pomocą grubej igły. Możliwe jest też całkowite usunięcie zajętego węzła lub węzłów chłonnych. Choroba kociego pazura w zdecydowanej większości przypadków jest chorobą samoograniczającą się, która ustępuje nawet bez leczenia w ciągu maksymalnie 6. miesięcy, a szybciej po zastosowaniu antybiotyków. Ewentualne zropiałe węzły chłonne i przetoki można usunąć chirurgicznie. Jedynie bardzo rzadkie powikłania choroby kociego pazura mogą mieć trwałe następstwa: zapalenie siatkówki, które może prowadzić do ślepoty i zapalenie mózgu, które może się wikłać padaczką.

Profilaktyka choroby

Zapobieganie chorobie polega na unikaniu zadrapań lub ugryzień przez koty i kocięta, a więc poprzez unikanie zakażenia. Narażenia na koty powinny szczególnie unikać osoby w stanie immunosupresji oraz z nieprawidłowościami zastawek serca. Szacunkowo około 1/3 kotów jest zakażonych bakterią Bartonella henselae. Profilaktyka zakażeń kotów polega na stosowaniu środków przeciw pchłom, gdyż to pchły przenoszą chorobę w populacji kotów. Nie są znane przypadki zakażenia od chorego człowieka.

Autor: dr n. farm. Barbara Figura (źródło: www.mp.pl)

Źródło: Świat farmacji, 7-8/2018

Sierpień 23, 2018 powrót