Pokaż menu

Krwiodawstwo

Krew to jeden z najbardziej pożądanych „leków”, jakimi dysponuje współczesna medycyna. Pomimo znaczącego postępu w medycynie i pokrewnych dziedzinach nauki do dzisiaj nie uzyskano „sztucznej krwi” – krew można uzyskać tylko od drugiego człowieka.

źródło: strona internetowa ministerstwa Zdrowia (http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/krwiodawstwo/)

W ostatnich latach rozwój medycyny – zwłaszcza transplantacyjnej (przeszczepy) – powoduje duże zapotrzebowanie na krew na całym świecie. Również dostęp do nowoczesnych metod leczenia wpływa na zwiększenie zużycia krwi, szczególnie w onkologii, hematologii i chirurgii sercowo-naczyniowej. Zauważalne jest to również w Polsce. Tylko w ciągu jednego roku w Polsce wykonuje się ok. 1,7 mln przetoczeń składników krwi (transfuzji), dzięki którym ratowane jest życie i zdrowie ludzkie.Wyposażenie techniczne służby krwi jest na bardzo wysokim poziomie i pozwala uzyskać składniki wysokiej jakości dla celów leczniczych. Warto dzielić się krwią z potrzebującymi. Dotyczy to zarówno osób, które wcześniej tego nie robiły, jak i dawców wielokrotnych. Z pozoru mało znaczący gest w postaci oddania krwi może uratować komuś życie!

Niedobory krwi

Dawca jednorazowo może oddać tylko 450 ml krwi pełnej. Przy wykonywaniu skomplikowanych operacji zużywa się czasami nawet kilka litrów składników krwi. Dawca może oddać także wybrane składniki krwi, np. krwinki płytkowe, krwinki czerwone.
Niedobory krwi i jej składników występują okresowo w ciągu całego roku, ale najdłużej utrzymują się w okresie wakacyjnym i dotyczą całej Polski. Jest to spowodowane między innymi większą liczbą wypadków oraz faktem, że krwiodawcy przebywają w tym okresie na urlopach. Ponadto w okresie wakacyjnym brak jest możliwości zorganizowania akcji krwi w szkołach i na uczelniachwyższych, zwiększa się liczba wypadków w związku z przemieszczaniem się ludzi, a to wszystko nie sprzyja utrzymaniu stabilnej sytuacji w krwiodawstwie. Jednak zapotrzebowanie na krew występuje przez cały rok. Centra krwiodawstwa i krwiolecznictwazawsze zabezpieczają przypadki nagłe, ale są niejednokrotnie zmuszone do ograniczania wydawania krwi do planowanych zabiegów operacyjnych i niektórych przypadków nie wymagających natychmiastowego przetoczenia. Ponadto jedną z przyczyn niedoborów krwi jest nierównomierny rozkład procentowy poszczególnych grup krwi w populacji.

Zasada honorowego krwiodawstwa

Aktualnie w Polsce obowiązuje zasada honorowego krwiodawstwa, która przejawia się tym, iż krwiodawcy oddają krew i jej składniki dobrowolnie i bezpłatnie na potrzeby publicznej służby krwi. Zasada ta jest realizacją ogólnoświatowej tendencji i kierunku, w którym podążyło krwiodawstwo w celu podniesienia norm bezpieczeństwa odnoszących się do krwi i składników krwi. Wobec powyższego, część działań w zakresie krwiodawstwa, podejmowanych przez organy państwowe, w tym Ministra Zdrowia oraz jednostki jemu podległe, jak również przez władze samorządowe oraz inne podmioty, skupia się na propagowaniu idei honorowego dawstwa krwi i wskazywaniu, iż obecnie jedynym źródłem krwi i jej składników, w tym do ratowania zdrowia i życia ludzkiego, jest inny człowiek – wobec faktu, iż krwi nie można „wyprodukować”. Funkcjonowanie systemu zaopatrzenia w krew i jej składniki nie byłoby możliwe, gdyby nie dobra wola, altruizm, chęć niesienia pomocy innym oraz poświęcenie około 600 tys. ludzi rocznie w Polsce – dawców wielokrotnych jak też pierwszorazowych.
Każdego roku, 14 czerwca, na całym świecie jest obchodzony Światowy Dzień Krwiodawcy, ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w rocznicę urodzin Karla Landsteinera, austriackiego lekarza immunologa, laureata Nagrody Nobla z 1930 r., który w 1901 r. odkrył grupy krwi. Ponadto, w Polsce co roku w dniach 22-26 listopada obchodzone są Dni Honorowego Krwiodawstwa.

Zostań dawcą!

Dawcą krwi lub jej składników może być zdrowa osoba w wieku 18 – 65 lat, legitymująca się stwierdzającym tożsamość dokumentem ze zdjęciem i zawierającym numer PESEL. Ponadto niezbędne jest podanie adresu zamieszkania i do korespondencji.

Przed oddaniem krwi

Przed oddaniem krwi lub jej składników należy:
wyspać się;
– w ciągu doby poprzedzającej oddanie krwi dobrze nawodnić organizm poprzez picie płynów (najlepiej niegazowanej wody mineralnej);
– spożyć lekkostrawny posiłek;
– ograniczyć palenie papierosów.

Nie przychodź oddawać krwi po spożyciu alkoholu lub innych środków zmieniających nastrój!

Oddanie krwi

Zarezerwuj około 60 min. Weź dokument ze zdjęciem potwierdzający tożsamość z numerem PESEL.
Zgłoś się do rejestracji dawców i wypełnij kwestionariusz z pytaniami dotyczącymi Twojego stanu zdrowia. Pamiętaj, że mając na uwadze Twoje dobro i dobro biorcy, należy odpowiedzieć na wszystkie pytania zgodnie z prawdą, np. o przebytych chorobach i przyjmowanych lekach.
Pielęgniarka pobierze od Ciebie próbkę krwi na wstępne badanie (stężenie hemoglobiny albo morfologia). Następnie zostaniesz wezwany do gabinetu lekarskiego. Lekarz zakwalifikuje Cię do oddawania krwi lub jej składników albo wyjaśni, dlaczego nie możesz oddać krwi.
Oddawanie krwi pełnej:
– wybierz rękę, z której chcesz, aby pobrano krew;
– usiądź wygodnie na fotelu;
– zanim minie 10 minut oddasz jedną jednostkę krwi (450 ml);
Oddawanie składników krwi (osocza, płytek krwi, krwinek czerwonych lub białych) różni się czasem oraz techniką pobierania i trwa dłużej, zazwyczaj od 30 do 90 minut.
Odpocznij przez około 10 – 15 minut. Po oddaniu krwi otrzymasz ekwiwalent kaloryczny np. w postaci czekolad.
Jeśli chcesz, możesz otrzymać zaświadczenie usprawiedliwiające nieobecność w pracy lub w szkole w dniu oddania krwi. W uzasadnionych przypadkach jest możliwy zwrot kosztów dojazdu do najbliższego (od miejsca zamieszkania) punktu pobierania krwi.

Po oddaniu krwi

Po oddaniu krwi stosuj się do zaleceń lekarza lub personelu pobierającego krew.

– Trzymaj uciśnięte miejsce wkłucia odpowiednio długo (ręka wyprostowana w łokciu).
– Pozostań w miejscu oddania krwi przez co najmniej pół godziny.
– W dniu oddania krwi unikaj pośpiechu i energicznych ćwiczeń fizycznych.
– Unikaj nadmiernego obciążenia ręki, z której pobrano krew,
– Staraj się nie przebywać w zbyt gorących i dusznych pomieszczeniach.
– Jeśli mimo wszystko w miejscu wkłucia pojawi się krwiak lub zasinienie, stosuj okłady z lodu. W przypadku powstania dużej zmiany należy zgłosić się do lekarza rodzinnego.
– Jeśli w ciągu 48 godzin od pobrania krwi wystąpią u Ciebie jakiekolwiek objawy chorobowe (np. gorączka), zawiadom telefonicznie centrum krwiodawstwa lub oddział terenowy centrum krwiodawstwa.
– Jeżeli wystąpią objawy osłabienia:
* powiedz komukolwiek, kto jest obok Ciebie, że oddawałeś krew i czujesz się słabo,
* połóż się z nogami ułożonymi wyżej lub zrób skłon tak, aby głowa znalazła się między nogami, jeżeli objawy pojawią się po opuszczeniu miejsca oddania krwi, powinieneś skontaktować się z lekarzem,
* osoby wykonujące takie zawody jak: pilot, maszynista, kierowca autobusu, operator dźwigu i osoby pracujące na wysokości, uprawiające wspinaczkę, głębokie nurkowanie mogą powrócić do swoich zajęć najwcześniej 12 godzin po oddaniu krwi,
* o wszystkich powikłaniach po oddaniu krwi powiadom lekarza centrum krwiodawstwa lub oddziału terenowego centrum krwiodawstwa,
po pobraniu krew zostanie przebadana, aby stwierdzić, czy dawca nie jest zakażony kiłą, wirusem HIV, wirusem zapalenia wątroby typu B lub C. Jeśli * test wypadnie dodatnio, krew nie jest przetaczana. Przy dodatnich wynikach badań (wskazujących na podejrzenia zakażenia), dawca jest o tym informowany.

Gdzie oddać krew

Krew można oddawać w regionalnych centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa (RCKiK) i w ich oddziałach terenowych. Krew można oddać również podczas ekip wyjazdowych – akcji poboru, prowadzonych w trybie stacjonarnym (np. w szkołach czy uczelniach wyższych) lub mobilnym (z wykorzystaniem specjalnego autokaru – mobilnego punktu poboru krwi). Na stronach internetowych poszczególnych Centrów Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa można znaleźć informacje gdzie i w jakich godzinach oddać krew.
RCKiK we Wrocławiu, ul. Czerwonego Krzyża 5-9, 50-345 Wrocław, tel. (71) 371 58 10
www.rckik.wroclaw.pl

Fakty i mity dotyczące krwiodawstwa

MIT: Krew, jej składniki i produkty krwiopodobne można uzyskać sztucznie.
FAKT: Ponad połowa Polaków uważa, że krew można wyprodukować w laboratorium. Jest to jeden z najczęściej powielanych stereotypów na temat krwiodawstwa. W rzeczywistości jedynym źródłem krwi jest drugi człowiek.

MIT: Oddając krew można się zarazić.
FAKT: Jest to całkowicie niemożliwe. Do pobierania krwi i próbek do badań stosuje się wyłącznie sprzęt jednorazowego użytku.

MIT: Oddawanie krwi uzależnia.
FAKT: Oddawanie krwi nie powoduje żadnych efektów ubocznych ani uzależnienia.

MIT: Aby oddać krew, trzeba znać swoją grupę.
FAKT: Nie jest to wymagane. Potencjalny dawca krwi jest poddawany kontroli medycznej, a grupa krwi jest ustalana po pobraniu.

MIT: Za oddanie krwi dostaje się pieniądze.
FAKT: W Polsce krew oddaje się nieodpłatnie. Z punktu widzenia biorcy wartość krwi jest nieprzeliczalna na pieniądze. Krew oddaje się bezinteresownie.

MIT: Krew należy oddawać jedynie na apel.
FAKT: Krew powinno się oddawać regularnie, ponieważ tak tworzą się jej zapasy. Zapasy krwi są niezbędne nie tylko w nagłych sytuacjach, ale przede wszystkim do systematycznego leczenia najcięższych chorób przewlekłych. Należy pamiętać, że składniki krwi mają krótki termin ważności, w przypadku koncentratu krwinek czerwonych 42 dni, a koncentrat krwinek płytkowych tylko 5 dni.

MIT: Można oddać dowolną ilość krwi.
FAKT: Standardowo jest pobierana jedna jednostka krwi pełnej – 450 ml.

MIT: Na oddawanie krwi trzeba przyjść na czczo.
FAKT: Potencjalny dawca w dniu zgłoszenia do oddania krwi powinien zjeść lekki, niskotłuszczowy posiłek (np. pieczywo, chuda wędlina, warzywa, owoce). Należy unikać tłustych potraw (smalec, masło, śmietana, tłusta wędlina), które mogą spowodować, że krew będzie lipemiczna (przetłuszczona) i nie będzie się nadawała do celów leczniczych, również wieczorem w dzień poprzedzający oddanie krwi. Przed oddaniem krwi należy pić dużo wody lub soków owocowych. Pół godziny przed oddaniem krwi dawca nie powinien palić papierosów. Nie należy również przychodzić do oddania krwi po spożyciu alkoholu i/lub środków zmieniających nastrój.

MIT: Krwiodawcy mają szlachetną, błękitną krew.
FAKT: Krew krwiodawców ma takie samo czerwone zabarwienie jak krew innych ludzi.

MIT: Oddawanie krwi powoduje zmianę wagi ciała.
FAKT: Oddawanie krwi nie powoduje ani spadku, ani wzrostu masy ciała, nawet w przypadku dawców regularnych i wielokrotnych.

MIT: Biorca dziedziczy cechy charakteru dawcy.
FAKT: Nie jest to możliwe, przetoczone komórki pełnią swe funkcje od kilku do kilkudziesięciu dni w organizmie biorcy i w żaden sposób nie są powiązane z mechanizmami dziedziczenia.

źródło: strona internetowa ministerstwa Zdrowia (http://www.mz.gov.pl/zdrowie-i-profilaktyka/krwiodawstwo/)

 

Październik 10, 2016 powrót