Silny ból głowy? To może być migrena

Migrena to przewlekła choroba neurologiczna, na którą cierpi 11–12 proc. populacji świata. Objawia się nawracającymi napadami silnego bólu głowy, często towarzyszącymi innymi dolegliwościami ogólnoustrojowymi.

Migrena charakteryzuje się napadowym bólem głowy, zwykle jednostronnym, pulsującym i nasilającym się podczas aktywności fizycznej. Ból może trwać od kilku godzin do nawet 2–3 dni. U wielu osób migrenie towarzyszą objawy, takie jak nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło, dźwięki czy zapachy. Choroba ta dotyka zarówno dorosłych, jak i dzieci, częściej występuje u kobiet, co wiąże się m.in. z wpływem hormonów. Migrena może znacząco obniżać jakość życia i utrudniać codzienne funkcjonowanie.

SKĄD SIĘ BIERZE TEN BÓL?

Etiologia migreny nie jest w pełni poznana, jednak uważa się, że choroba ma podłoże neurologiczne i genetyczne. Ważną rolę odgrywają zaburzenia pracy układu nerwowego oraz zmiany w przepływie krwi w mózgu. W mechanizmie powstawania migreny kluczowe znaczenie ma układ trójdzielno-naczyniowy. Z zakończeń nerwu trójdzielnego uwalniane są do naczyń mózgowych różne peptydy, z których najważniejszy jest CGRP – silny czynnik rozszerzający naczynia krwionośne. Również inne peptydy, takie jak substancja P, naczynioaktywny peptyd jelitowy czy neurokinina A, przyczyniają się do tzw. zapalnego procesu neurogennego, który wywołuje ból głowy. Dodatkowo w pierwszej fazie napadu migreny dochodzi do nadmiernego uwalniania serotoniny, neuroprzekaźnika regulującego napięcie naczyń krwionośnych w mózgu. Nadmiar serotoniny powoduje ich gwałtowny skurcz, a następnie samoregulacyjne rozkurczenie, co jest odczuwane jako silny, pulsujący ból głowy – najbardziej charakterystyczny objaw migreny.

Do najczęstszych czynników wyzwalających napad migreny należą:
• stres i silne emocje,
• brak snu lub jego nadmiar,
• zmiany hormonalne (np. cykl menstruacyjny),
• głód i nieregularne posiłki,
• niektóre produkty spożywcze (np. czekolada, sery dojrzewające, alkohol),
• intensywne światło, hałas, silne zapachy,
• zmiany pogody i ciśnienia atmosferycznego.

FAZY MIGRENY

Napad migreny może przebiegać w kilku charakterystycznych fazach, choć nie u każdej osoby występują wszystkie z nich.

• Faza prodromalna (zwiastunowa)

Kilka dni lub godzin przed napadem bólu pacjenci zaczynają odczuwać wyraźne pogorszenie samopoczucia, poirytowanie lub uczucie euforii. Może pojawić się ogólne zmęczenie, drażliwość, trudności z koncentracją, sztywność karku, nudności lub rozmazana optyka obrazu. Często dochodzi do utraty lub zwiększenia apetytu oraz spadku zdolności radzenia sobie z codziennymi sprawami.

• Aura migrenowa

Występuje u części chorych (ok. 30% chorych). To znak rozpoznawczy migreny. Fazę aury charakteryzuje wiele objawów neurologicznych, które szybko zwiększają swoje natężenie. Trwają zazwyczaj od 30 do 60, a nawet 72 minut. W trakcie nasilania się objawów neurologicznych pojawia się przeszywający ból głowy – jednostronny i występuje w przedniej części głowy lub w okolicy skroni, ból pulsujący o średniej lub silnej intensywności, a rutynowa aktywność fizyczna może go potęgować. Towarzyszą mu sztywność mięśni, nudności lub wymioty. Aura ma wpływ na wzrok, więc pacjenci mogą odczuwać zaburzenia widzenia (błyski, mroczki, zygzaki), zaburzenia mowy, drętwienie lub mrowienie kończyn. Ten etap migreny związany jest z dwukrotnie większym ryzykiem występowania udaru niedokrwiennego.

• Faza bólu głowy
To główna faza migreny, charakteryzująca się: silnym, pulsującym bólem głowy, nasileniem bólu przy ruchu, nudnościami i wymiotami, nadwrażliwością na światło i dźwięki.

• Faza postdromalna (zdrowienia)
Objawy migreny powoli się cofają. Po ustąpieniu bólu może utrzymywać się uczucie wyczerpania, osłabienie, problemy z koncentracją. Wielu pacjentów cierpi na wahania nastroju i może mieć trudności w koncentrowaniu się na powierzonych im zadaniach. Objawy te mogą trwać nawet do 24 godzin.

EPIZODYCZNA I PRZEWLEKŁA

Migrena epizodyczna jest uważana za podstawę rozwoju migreny przewlekłej. Rozpoznaje się ją, gdy napady migreny pojawiają się rzadziej niż 15 dni w miesiącu – zwykle 2–3 razy. Migrena przewlekła to ból głowy występujący przez co najmniej 15 dni w miesiącu przez kolejne 3 miesiące. Dodatkowe kryteria rozpoznania to:
• co najmniej 5 napadów migreny bez aury,
• co najmniej 2 napady migreny z aurą, przy czym przez co najmniej 8 dni w miesiącu, przez ponad 3 miesiące, ból spełnia kryteria migreny (z aurą lub bez) i ustępuje dopiero po przyjęciu leków.

Zanim lekarz postawi diagnozę migreny przewlekłej, należy wykluczyć inne możliwe przyczyny dolegliwości. Najlepiej, aby diagnozę stawiał neurolog specjalizujący się w bólach głowy.

LECZENIE

Leczenie migreny obejmuje zarówno łagodzenie napadu, jak i profilaktykę, czyli zapobieganie nawrotom. Lekarze zalecają podejście etapowe, aby terapia była jak najbardziej skuteczna.

W leczeniu doraźnym (przerywanie napadu) stosuje się:
• leki przeciwbólowe jednoskładnikowe – zwykle dostępne bez recepty, stosowane przy pierwszych atakach, • leki przeciwwymiotne – jeśli napadom towarzyszą nudności lub wymioty,
• leki przeciwlękowe – przy objawach niepokoju podczas napadu,
• leki przeciwdepresyjne – przy migrenie współistniejącej z obniżeniem nastroju lub napięciowym bólem głowy.

W przypadku, gdy leczenie jednoskładnikowe jest nieskuteczne, stosuje się preparaty złożone, które mogą obejmować:
• środki przeciwwymiotne ( jeśli potrzebne),
• pochodne alkaloidów sporyszu,
• tryptany,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ),
• beta-blokery, leki przeciwpadaczkowe, antydepresanty.

Dodatkowo substancje wspomagające, np. kofeina, mogą zwiększać skuteczność leków przeciwbólowych i łagodzić towarzyszące objawy migreny.

W leczeniu wspomagającym i alternatywnym zalecane są metody niefarmakologiczne, takie jak akupunktura, refleksologia, fizjoterapia, techniki relaksacyjne. Leki ziołowe – mogą wspierać łagodzenie objawów.

Leczenie profilaktyczne stosuje się je w przypadku częstych lub bardzo nasilonych napadów. Celem jest zapobieganie rozwojowi napadu migreny oraz skrócenie czasu jej trwania. W ostatnich latach stosuje się także nowoczesne terapie biologiczne dla osób z ciężką postacią migreny, które nie reagują na standardowe leczenie.

KIEDY SKONSULTOWAĆ SIĘ Z LEKARZEM

Jeśli objawy migreny nie ustępują po lekach dostępnych bez recepty lub napady są bardzo częste i uciążliwe, należy udać się do lekarza. Specjalista może dobrać silniejsze leki na receptę lub włączyć terapię profilaktyczną.

Migrena to przewlekła choroba neurologiczna o złożonym mechanizmie, objawiająca się nawracającymi napadami silnego bólu głowy i innymi dolegliwościami. Wczesne rozpoznanie, odpowiednie leczenie oraz unikanie czynników wyzwalających pozwalają znacząco ograniczyć jej wpływ na codzienne życie. W przypadku częstych lub nasilonych objawów warto skonsultować się z lekarzem, aby dobrać indywidualną strategię leczenia. 

Źródło: ABC Aptekarza, 02/2026