Oczy i wokół oczu

Delikatna i wrażliwa skóra wokół oczu codziennie intensywnie „pracuje”. Oczy wyrażają różne stany emocjonalne, a dla ich pokazania muszą być w nieustannym ruchu. Radość, śmiech, smutek, płacz, marszczenie brwi, mruganie, mrużenie przed intensywnym światłem to tylko niektóre z aktywności oczu i skóry wokół nich.

Oczy to najbardziej ekspresyjna część naszej twarzy. Bogactwo mimiki zależy od cech charakteru, odzwierciedla ona naszą osobowość. Ciągły ruch pozostawia ślady w postaci drobnych zmarszczek w cienkiej i przeważnie suchej tkance. Nie przestajemy jednak uśmiechać się czy mrużyć oczu mimo ryzyka powstania kurzych łapek. Skóra wokół oczu jest narażona na działanie takich samych czynników zewnętrznych jak pozostałe części twarzy, mające grubszą i mocniejszą strukturę. Dlatego stan skóry wokół oczu lepiej świadczy o upływie czasu, bo tam szybciej widać starzenie. Jest obrazem nie tylko naszego wieku, ale również trybu życia. Gdy jest nawilżona i gładka – wygląda młodziej.

Piękno z wnętrza

Stan skóry obrazuje stan zdrowia fizycznego oraz psychicznego, sygnalizuje zaburzenia organów wewnętrznych. Stres, przemęczenie, zmartwienia, nieodpowiednia dieta odciskają znak na urodzie. Wywołują opuchliznę, sińce pod oczami, sprzyjają przewlekłym zmianom. Jeśli organizm pracuje sprawnie, to dopisuje nam zdrowie, a gdy mamy pozytywne nastawienie do życia, wtedy skóra promienieje, jest zdrowa i piękna.

Skóra wokół oczu jest inna

Skóra całego ciała ma zwykle co najmniej 2 mm grubości, natomiast wokół oczu zaledwie 0,5 mm. Jest tak cienka, że prześwitują przez nią naczynia krwionośne. Jest też bardziej sucha, ponieważ ma mniej gruczołów łojowych – na 1 cm2 skóry przypada ich ok. 800, a na powiekach ok. 20. W związku z tym nieliczne gruczoły łojowe dostarczają mniej substancji tłuszczowych, co zwiększa tendencję do odwodnienia, bo brakuje warstwy ochronnej sebum. Krążenie krwi, tutaj znacznie wolniejsze, powoduje gorsze odżywienie skóry wokół oczu. Jest ona delikatniejsza, bo włókna kolagenowe i elastynowe są słabsze niż w innych miejscach. Mięśnie otaczające oko są używane jedynie do mrugania (powieka wykonuje 10–15 ruchów na minutę), natomiast nie dają efektu napięcia skóry – powstają kurze łapki: najpierw jako jedna linia prosta, a później się nasilają, stopniowo tworząc promieniste zmarszczki. Kondycji nie poprawiają liczne obciążenia, takie jak praca przy komputerze, stres, niedobór snu czy klimatyzowane pomieszczenia. Obszar oczu jest nadwrażliwy, bo zawiera dużo komórek odpowiedzialnych za powstawanie reakcji alergicznych.

Starzenie się skóry

Proces starzenia się, niezależnie od miejsca ciała, jest uwarunkowany genetycznie i zdeterminowany dla każdego osobnika indywidualnie. Odnowa naskórka to proces ciągły, ale nie jest nieskończony, a z wiekiem ulega znacznemu spowolnieniu. Jednak zapis genetyczny to tylko 1/4 przyczyn starzenia się skóry. Pozostałe czynniki pochodzą ze środowiska oraz z układu hormonalnego. Najbardziej dotkliwe z warunków zewnętrznych jest promieniowanie UV, ale także wysuszające działanie wiatru, wahania temperatury oraz zawartość wilgoci w powietrzu. Z wiekiem w organizmie maleje tempo przemiany materii, zwalnia krążenie, zmniejsza się ilość hormonów płciowych, dotlenienie, gorsze jest wiązanie wody. Wynika to z osłabienia sygnałów docierających do komórek, a przenoszonych przez odpowiednie białka Defekty „urodowe”

Cienie pod oczami – mogą być efektem nieprzespanej nocy lub wyczerpania organizmu, choć nie zawsze. Bywają związane z nadmiarem adrenaliny, czyli hormonu stresu, ale na ogół to objaw upośledzonego krążenia krwi i gromadzenia się płynów. Mogą być wynikiem alergii, przebytych lub aktualnych chorób lub są dziedziczne. Powodem jest też niewłaściwe odżywianie, czyli brak żelaza i witamin. Brązowe, szare lub lekko niebieskie otoczki wokół oczu nadają wyraz zmęczenia. Jest to też skłonność dziedziczna, gdy kolejne pokolenie charakteryzuje bardzo cienka skóra powiek i wokół oczu. Zasinienia pod oczami z wiekiem stają się coraz wyraźniejsze, a obrzęki bardziej widoczne po przebudzeniu. Aby się ich pozbyć, można wykonać delikatny masaż okrężnymi ruchami, który pobudza przepływ płynów ustrojowych i usprawnia krążenie. Trzeba jednak unikać rozciągania skóry podczas masażu. Do pielęgnacji używamy kosmetyków specjalnie opracowanych do okolic oczu: pobudzających mikrokrążenie, zmniejszających cienie i obrzęki.

Obrzęki powiek i worki pod oczami – obrzęki powiek powstają zwykle z nagromadzenia limfy w przestrzeniach międzykomórkowych. Następuje to przede wszystkim w nocy, gdy organizm pracuje na zwolnionych obrotach. W ciągu dnia opuchlizna na ogół ustępuje. Sprzyja im przemęczenie, nadmiar soli w diecie, źle dobrane kosmetyki, choroby ogólnoustrojowe, jak nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia, choroby nerek, wątroby, serca czy alergie, lub wyczerpanie nerwowe. Doraźną pomoc stanowią chłodzące kompresy, zwłaszcza saszetki z herbaty, ponieważ tanina w niej zawarta jest naturalną substancją ściągającą.

Zmarszczki – w naturalnym procesie starzenia powstają najpierw po zewnętrznej stronie oka. Nazywane są kurzymi łap-kami. To maleńkie zmarszczki mimiczne pojawiające się wokół oczu. Ponieważ mrugamy średnio 10 tysięcy razy dziennie, uśmiechamy się i robimy miny, więc nic dziwnego, że tworzą się już ok. 25. roku życia. Oprócz kurzych łapek istnieją zmarszczki śmiechu, spowodowane ciągłymi ruchami mimicznymi. Kolejnym objawem są zmarszczki wywołane ciężarem powiek. Ciągłe mruganie powoduje osłabienie naskórka, tkanka łączna traci swą konsystencję, w wyniku czego skóra staje się mniej jędrna i napięta. Słabnie umocowanie powieki w oczodole. Jeśli nie zaczynamy temu zapobiegać odpowiednio wcześnie, zmiany się pogłębiają.

Opadająca powieka – defekt ten to najczęściej skutek osłabienia włókien kolagenu i elastyny, a co za tym idzie – utrata jędrności i elastyczności. Oba typy włókien to jedne z kluczowych białek strukturalnych. Działają jak materac, zapewniając skórze jędrność i sprężystość. Jednak każdego dnia nasze ciało jest narażone na wpływ szkodliwych czynników, które uszkadzają włókna podporowe materaca. Skóra robi wtedy wrażenie rozciągniętej i łatwo poddaje się siłom grawitacji. Twarz traci owal, widać zmiany na podbródku, w okolicy linii żuchwy oraz na powiekach górnych.

Aktywne składniki

Firmy kosmetyczne oferują całe bogactwo składników, które aktywnie walczą ze zmianami wokół oczu. Jednak trudno je precyzyjnie pogrupować, gdyż większość ma działanie wielokierunkowe. Na rynku surowców kosmetycznych jest ogromna konkurencja – skuteczne składniki mają przekonujące badania, każdy producent kosmetyków zwraca też uwagę na lansowane trendy.

Oto, co możemy zastosować:

• Peptydy – nastał czas peptydów, krótkich łańcuchów sekwencji aminokwasów, składowych białka. Łańcuchy aminokwasów tnie się i konfiguruje na potrzeby konkretnych problemów skóry. Wiele publikacji porównuje ich działanie do retinoidów, podkreślając w przypadku peptydów efektywne działanie pozbawione reakcji podrażnieniowych, stwierdzanych często po retinoidach. Działanie polipeptydów (trój-, penta-, heksapeptydów) jest wielokierunkowe – to stymulacja fibroblastów, wpływ na przebudowę macierzy skórnej, aktywacja procesów naprawczych, poprawa syntezy kolagenu I i III oraz kolagenu typu IV, stymulacja syntezy fibronektyny, ochrona w procesach fotostarzenia.
• Substancje nawilżające – wzmacniają bariery ochronne odpowiedzialne za utrzymanie nawilżenia. Biosacharydy mają zdolność długotrwałego magazynowania wody. Dobrze działają ceramidy, ekstrakty z roślin, np. aloe vera, kwas hialuronowy oraz jego pochodna w postaci hialuronianu sodu, gliceryna, pantenol. Służą tu substancje tworzące film okluzyjny chroniący przed parowaniem wody.
• Wody termalne – doskonale sprawdzone w hydroterapii; bogate w składniki mineralne koją i łagodzą podrażnienia.
• Witaminy – mają kilka sposobów działania. Prekursor kwasu retinowego wpływa na syntezę kolagenu i elastyny, poprawia elastyczność skóry, pobudza odnowę komórek naskórka. Prekursor witaminy E chroni przed wolnymi rodnikami. Lewoskrętna, trwała witamina C działa przeciwzmarszczkowo, pomaga w usuwaniu cieni pod oczami. Nowoczesna postać oksydowanej witaminy K poprawia stan naczynek włosowatych. Spotykamy kompleksy owocowych ekstraktów bogatych w witaminę C w połączeniu z witaminą E czy folacynę oraz klasyczne postaci witaminy A, E i C.
• Składniki liftingujące – przykładem jest naturalny czynnik liftingujący, działający przez zwiększanie napięcia mięśniowego, otrzymywany z łososia. Zwiększa wydzielanie acetylocholiny, co pobudza włókna mięśniowe. Efekt liftingu dają też proteiny pszeniczne, które tworzą na skórze podciągającą ją warstwę, utrzymującą się przez 10–12 godzin.
• Proteiny – służą też jako składniki odżywcze i budulcowe, np. kolagen, elastyna, proteiny soi czy mleka.
• Substancje przeciwrodnikowe – chronią przed inwazją wolnych rodników. Takie działanie ma witamina E czy też glukozyd askorbylu, pochodna witaminy C.
• Pobudzanie krążenia – pozwala na pozbycie się niekorzystnych cieni i worków pod oczami oraz obrzęków. Kofeina czy karnityna wzmaga krążenie i daje efekt drenujący.
• Ekstrakty i pochodne roślinne – wzbogacają skład recepturalny kosmetyków. Spotykamy w preparatach do oczu ekstrakty z kawioru, alg, nostrzyka, nagietka lekarskiego, kasztanowca, wyciąg z lukrecji, fosfolipidy, fitosterole, flawonoidy.
• Fitohormony – spowalniają proces starzenia skóry, uzupełniając niedobory naturalnych ludzkich hormonów płciowych, zanikających wraz z pojawieniem się menopauzy. Przykładem mogą być izoflawony z ziaren soi.

Pomocne bywają także formy podania kosmetyków do oczu. Przykładem może być płyn do demakijażu oczu w sterylnych, pojedynczych dawkach, dzięki czemu mamy gwarancję bezpieczeństwa oraz ekonomicznego zużycia produktu.

Dodatkowe wsparcie oczu

Wpływ na kondycję skóry wokół oczu ma właściwe oświetlenie podczas pracy, całoroczna ochrona oczu przed promieniowaniem UV, okulary przeciwsłoneczne z oznaczeniem CE, spełniające europejskie normy bezpieczeństwa i posiadające filtry UV, oraz odpowiednia ilość snu. Praca przy monitorze komputera oraz zajęcia wymagające skupienia są wyjątkowo męczące dla oczu – trzeba robić przerwy na odpoczynek.

Autor: mgr Barbara Włudyka
Źródło: Świat Farmacji, 05/2026